Partitzeko tenorea

 “Zauden tokian zaudela…” diote zuretzako gutunek; “ez dakit non egonen zaren orain baina…” beste agur askok… Ez zaude, honezkero ez zaude, Andoni. Zer zaila den agur esatea, ez zaudela lekutzea, ez zarela egonen onartzea. Denbora behar da horretarako. Lagun aunitz kolpatu gaitu zure joanak. Inguru askok sumatuko du biziki zure hutsa.

Kulturaren Iruñeko unibertso ttiki honek esparru askotan izan zaitu, plano ugaritan aritu zara eta egintza anitzetan ezagutu zaitugu batzuek eta besteek. Aste honetan egin dizugun agurrean garbi agertu da batzuk eta besteak lotu gaituzula, maiz hain erraza ez dena.

Irribarre atsekabetuak ageri ziren, malko kartsuak, samin gazi-gozoa, izan zarena gogoratu nahi izan baikenuen. Bildu zenuen jendetzak argazki ederra erakutsi zuen zure bizitzaz. “Hil artio bizi, arartio ez izi” dio esaera zaharrak, eta zuk ongi zenekien hori. Bizi izan zara; dantzan, musika jotzen, irakasten, pilotan, ekimenean. Biziarazi duzu, orobat; erraldoien odol, pailazoen arima, bandelari eta ospakizunen hari. Biak ala biak intentsoki, zintzoki, gogoz, ilusioz eta erabakimenez. Ziztalari, burugogor, akuilari.

Eta hala, asteazkenean hitza, dantza eta doinua, kantua eta jan-edana batu genituen zure omenez. Udaberriko arratsalde gozo hark eman zigun babes norbere dolu-moduari bide emateko. Harresiaren pareta handi-sendoek indarrez gordeko dutelakoan han aditutako beroa eta esker ona. Gauak ederki hartu arte ez zuen jendeak alde egin nahi izan. Ederra izan zen aitortza; ederra, halako momentu batean denok ere sentitu genuena. Minak ere ederrak izan daitezkeelako.

Nik taldean ezagutu zintudan bereziki, Ortzadarren. Zure belaunaldiko dantzari eta musikariak ni baino aisa hobeki mintza daitezke zutaz, Ortzadar taldea sortzeko lehen haziak zuek elkarrekin erein baitzenituzten. Honezkero iragan aldian mintzatzeko handiegi zaigu zure izena.

Orai duzu, nonbait, partitzeko tenorea. Eta maitasun kantore eder hau menturaz norbaitek gogoan izan du zure heriotzarekin, laguntasun kobla bihurtuta: hasperena bihotzean, eta nigarra begian, tristuratan bizi behar dugu gure denbora guzian.

https://www.youtube.com/watch?v=TwX3z5w_VIY

Andoni Iribarreni

Gutaz oroit

Batek daki nondik datorren haize hau. Nondik nora, eta handik hona. Esanen nuke itsas usaina duela, lehorrean; mezuz betea datorrela, botilarik gabe. Hain da indartsu, ezen begiak nekez eusten ahal baititut zabalik. Leiho-hegian, tinko, jasotzen ari naizen sentsazio guztien inbentario azkar eta zalapartatsua egiten ari da oharmena. Ea zer dakarren. Uda da, baina gaurko gauak, bereziki, negua dirudi. Gauez, ordu ez-ohikoetan, etxeko pareta eta sabaipean urtaroen arteko diferentzia ez da nabarmena. Eguzkiak ekarriko ditu ñabardurak egunsentian. Eta lekutuko gara.

Haizeak badu zer dantzatu gaur. Ekimenez heldu da. Euriak amorrazioa balu. Masailean ur tanta hotzek ematen dizkidaten astinduek jarri naute babesean nagoela; nahi dudanean ihes egin diezaioket ekaitzari. Zer dio, ordea? Deszifratu nahi nuke. Etxarteak ilundu dira farolen argi-indarra erabat lausotuz. Baina ez dut leihorik itxi, geldi nago neurea ez dirudien asmo batek eskatuta. Behartuta.

Egon, entzun behar dut. Noizbait utziko baitio haserrealdiari, agian ez baita haserrea ere. Eta firin-faran hasiko da. Laster hori ere ez. Laster literatura geldituko da bakarrik, ohi gisaz. Eta orduan urrutiko nonahiko haize honek bueltan beste zerbait eramanen duela eginen dugu desio. Betiereko gomuta. Haize honen sorburura. Etorri den indarraz baliatu eta aske izan dadin ziztu ozen hori. Landa-lurrak korritu, ibaiak zeharkatu, bideak astindu; harat-honat ibili. Fiua doinu lirain bizi dadin ortzimugan, zori artean. Literaturak eman diezagun arnas berri. Behar baitugu denek ere.

Dena delakoagatik ekaitzaldi honek eskatu du arreta. Zerua goibeldu da egin diezaiogun hargatik galdeketa. Une bat galdegiten dute, zerbait esplikatzeko. Etorri bezala, gauzak joan egiten direlako. Eta une ororen sakonean beste zer ikas badelako.

Hodeiak urruti baitzaizkigu, tximistak eta trumoiak. Urreratzen direnean so egiten diegu soilik. Ezezagun dugu sabai horren solasa.

Eta irudituko zaigu bihar enarak ez duela jakinen nora doan, ziztu bizian arituko den arren; ortzian ibiliko dela noraezean, haizez haize aterpe bila. Bizitza larria delako, izatez ere. Baina badu itxaropenik. Behar du, biziko bada; behar izan du, aitzina egiteko. Eta enara horrek bilatuko du babes, aurkituko du ohatze. Gerorrek eginen dugun bezala. 

*Inaxio Agirreren oroimenez

Ilbeltzak

Nikolas Telletxearen oroimenez